bünyesindedirYeni sekmede inceleyin ↗
Benzerlik raporu nasıl doğru değerlendirilir?
Toplam oranın ötesinde kaynak, alıntı ve eşleşme türlerini akademik etik açısından inceleyin.Benzerlik raporu, yüklenen metindeki ifadeleri veri tabanındaki kaynaklarla karşılaştırır; tek başına intihal kararı vermez. Yüksek oran otomatik olarak etik ihlal, düşük oran ise otomatik olarak özgünlük anlamına gelmez. Kaynakça, yöntem kalıpları, mevzuat, doğru işaretlenmiş alıntılar ve aynı çalışmanın önceki sürümleri oranı etkileyebilir.
Doğru değerlendirme toplam yüzdeden eşleşme ayrıntılarına doğru ilerler. Her eşleşmenin kaynağı, metindeki işlevi, alıntı biçimi ve atfı incelenir. Amaç yüzdelik değeri mekanik biçimde düşürmek değil, kaynak kullanımını şeffaflaştırmak ve araştırmacının özgün sentezini güçlendirmektir.
Toplam oran tek başına yeterli değildir
Kaynakça, doğru işaretlenmiş doğrudan alıntılar ve kalıp ifadeler toplam oranı etkileyebilir. Rapor eşleşme bazında incelenmelidir.
Kaynak kullanımını kontrol edin
Her fikir ve ifade uygun biçimde kaynaklandırılmalı; atıf yapılmış olsa bile metnin özgün akademik anlatımı korunmalıdır.
Mekanik kelime değişiminden kaçının
Etik düzenleme, eş anlamlı kelime değiştirmek değil; kaynağı anlayarak düşünceyi özgün bir akademik yapı içinde yeniden kurmaktır.
Uygulamada verilmesi gereken temel kararlar
Rapor ayarlarını anlama
Kaynakça, küçük eşleşmeler ve doğrudan alıntıların hariç tutulup tutulmadığı kontrol edilir. Farklı ayarlar aynı metin için farklı toplam oranlar üretebilir.
Eşleşmeleri sınıflandırma
Doğru alıntı, ortak ifade, yöntem kalıbı, eksik atıf, aşırı yakın anlatım ve kaynak belirtilmeyen kullanım birbirinden ayrılır. Her sınıf için aynı düzeltme uygulanmaz.
Etik yeniden yazım
Kaynağın kelimeleri eş anlamlılarla değiştirilmez. Önce fikir anlaşılır, birden fazla kaynak karşılaştırılır ve araştırmanın amacıyla bağlantılı özgün sentez kurulur; gerekli atıf korunur.
Son kontrol
Düzenlenen metin kaynakça ve metin içi atıflarla yeniden karşılaştırılır. Doğrudan alıntı sınırları, sayfa numaraları, tablo-şekil kaynakları ve ikincil aktarımlar ayrıca incelenir.
Sık yapılan hatalar ve nedenleri
Yalnız toplam yüzdeye bakmak
Toplam oran eşleşmelerin niteliğini göstermez. Tek bir uzun kaynak eşleşmesi ile çok sayıda doğru alıntının oluşturduğu aynı oran etik açıdan farklı yorumlanır.
Filtreleri gizlemek
Kaynakça, alıntı ve küçük eşleşme filtreleri sonucu değiştirir. Rapor değerlendirilirken kullanılan ayarlar görünür olmalı ve kurumun ölçütleriyle uyumlu seçilmelidir.
Atıf varsa her kullanımın doğru olduğunu sanmak
Kaynak verilmiş olsa bile ifade yapısı aşırı yakınsa doğrudan alıntı veya daha özgün sentez gerekebilir. Atıf ve anlatım biçimi birlikte kontrol edilir.
Eş anlamlı kelime değişimi yapmak
Mekanik yeniden yazım anlamı bozabilir ve özgün düşünce üretmez. Kaynak önce anlaşılmalı, sonra araştırmanın savıyla ilişkilendirilerek yeniden kurulmalıdır.
Kaynağı kaynakçadan silmek
Oranı düşürmek için kullanılan kaynağı gizlemek ciddi etik sorundur. Çözüm kaynağı kaldırmak değil, kullanım biçimini ve atfı doğru hâle getirmektir.
Adım adım uygulama yaklaşımı
Rapor incelemesi en yüksek eşleşmeden başlayabilir ancak yalnız sıralamaya bağlı kalınmamalıdır. Önce uzun bloklar, sonra sık tekrarlanan kaynaklar, atıfsız aktarımlar, doğrudan alıntılar ve yöntem kalıpları sınıflandırılır. Her eşleşmeye düzeltme, açıklama veya kurum kuralına uygun istisna kararı verilir.
Düzenleme tamamlandığında metin yeniden okunmalı; anlatımın doğal olup olmadığı, kaynakların anlamının korunup korunmadığı ve yeni atıf hatası oluşup oluşmadığı kontrol edilmelidir. İkinci rapor yalnız oran karşılaştırması için değil, sorunlu kullanımın gerçekten düzeldiğini doğrulamak için değerlendirilir.
Düzeltme kaydı eşleşmenin sayfasını, kaynağını, sorun türünü ve uygulanan işlemi içerebilir. Bu kayıt özellikle uzun tezlerde aynı hatanın farklı bölümlerde tekrarlanmasını önler. Kuruma sunulan son raporun hangi dosya sürümüne ait olduğu açıkça doğrulanmalı ve rapor ile metin birlikte arşivlenmelidir.
Başlamadan önce kontrol listesi
- Kurumun benzerlik ve kaynak kullanım yönergesi
- Filtre ayarları görünen tam rapor
- Düzenlenebilir güncel çalışma dosyası
- Kullanılan kaynakların erişilebilir kayıtları
- Metin içi atıf ve kaynakça eşleştirme listesi
Sonuç ve akademik sorumluluk
Benzerlik düzenleme, yazılımı yanıltma işlemi değildir. Bilimsel dürüstlük; kullanılan düşüncelerin kaynağını görünür kılmayı, alıntıları doğru işaretlemeyi ve araştırmacının kendi analizini açık biçimde ayırmayı gerektirir.
Sık sorulan sorular
Kabul edilen benzerlik oranı kaçtır?+
Bütün kurumlar için geçerli tek oran yoktur. Üniversite, enstitü, dergi ve belge türüne göre eşikler değişir; ayrıca eşleşmenin niteliği toplam yüzdeden daha önemlidir.
Kaynakça rapordan çıkarılmalı mı?+
Bu karar kurum politikasına göre verilir. Değerlendirme yapılırken hangi filtrelerin kullanıldığı açıkça belirtilmeli, sonuç ayarlar gizlenerek sunulmamalıdır.
Atıf vermek benzerliği tamamen çözer mi?+
Hayır. Atıf fikir sahibini gösterir ancak kaynağın ifade yapısını aşırı yakın kullanmak yine sorun oluşturabilir. Alıntı, aktarma ve sentez kuralları birlikte uygulanmalıdır.
Benzerlik düşürme için kelime değiştirmek doğru mudur?+
Hayır. Mekanik kelime değiştirme anlamı bozabilir ve etik sorunu gizler. Doğru yaklaşım kaynağı anlayıp özgün bir sentez kurmak ve atfı korumaktır.
Bu hizmeti almak için bize ulaşın
Çalışmanızın konusu, kapsamı ve hedef tarihini paylaşın; size uygun hizmeti birlikte netleştirelim.